Henk Duits vertaalt Granida

Henk Duits was als vertaler betrokken bij de opvoeringen van Hoofts Granida afgelopen voorjaar, door Stichting Ipermestra. Het is hem zo goed bevallen, dat hij besloten heeft de integrale tekst van Granida te vertalen naar modern Nederlands:

"In de nazomer van 2008 werd ik benaderd met de vraag of ik, in verband met de plannen voor een reeks opvoeringen van Granida in 2009, iemand wist die het toneelscript in modern Nederlands zou willen vertalen. Deze vertaling moest het tekstbegrip van uitvoerenden en publiek bevorderen, dienen als basis voor de boventiteling en in het programmaboekje worden afgedrukt naast Hoofts eigen tekst.

Hoewel ik aanvankelijk de voorkeur gaf aan herspelling, bleek vertaling onvermijdelijk, en zo nam ik het zelf op me, nadat we de definitieve versie hadden vastgesteld, het Granida-script te vertalen. Ik was me doorlopend ervan bewust dat ik een betrouwbare en adequate vertaling wilde afleveren die behalve de verwikkelingen op het toneel, toch vooral het vaak ingewikkelde gesproken en gezongen woord zou verhelderen. Met veel enthousiasme heb ik de klus geklaard in precies zes weken, daarbij geholpen door mijn echtgenote An, een ervaren vertaler.

Mijn vertaling bleek een grote steun voor de zangers-acteurs, want Hoofts eigen tekst was voor hen te complex en ontoegankelijk. Voor een flink deel van het publiek zal dat niet anders zijn geweest. De voorstellingen waren een succes en werden vrijwel alom bejubeld.

De kwaliteit van Hoofts tekst heeft ertoe geleid, dat ik inmiddels heb besloten de integrale tekst van Granida te vertalen, zodat die straks voor iedereen beschikbaar zal zijn."

Een impressie van de succesvolle voorstelling in foto's van Jurjen Stekelenburg:

Excursie naar het Paleis op de Dam

Op vrijdag 27 november zullen VU-studenten het Paleis op de Dam bezoeken onder begeleiding van Johan Koppenol. Er is een rondleiding door het Paleis voor studenten van het eerstejaarsvak 'Literair-historisch overzicht 1550-1830' (om 12.00u), en voor studenten van het Engelstalige bachelorvak 'Dutch Literature and Culture of the Golden Age', onderdeel van de minor The Dutch in the World (om 14.30u).
Het Paleis, dat in de zeventiende eeuw (van 1648-1665) ter meerdere eer en glorie van Amsterdam gebouwd werd als stadhuis, is lange tijd gesloten geweest vanwege renovatie, maar is sinds kort weer open. In het Paleis zijn veel elementen bewaard gebleven van het zeventiende-eeuwse prestigeproject, waaronder bijvoorbeeld talloze schilderijen en beeldhouwwerken die destijds in opdracht van de stadsregering speciaal voor het stadhuis vervaardigd werden. De bijschriften die Vondel bij de schilderijen schreef, werden in sommige gevallen onder de kunstwerken aangebracht.

De 'man van het beeld' aan het woord

Op het Doktoranden- und Habilitandencolloquium (DoHa-colloquium) dat afgelopen week (30-31 oktober) aan de Freie Universität in Berlijn georganiseerd werd, heeft Nina Geerdink een presentatie gegeven. Het colloquium, dat voor Duitstalige neerlandici een jaarlijks terugkerend evenement is, werd dit jaar voor het eerst ook opengesteld voor neerlandici van buiten Duitstalige landen. Van de presentatoren werd verlangd dat ze reflecteerden op het internationale en interdisciplinaire karakter van hun onderzoek.

Nina Geerdink gaf een presentatie met de titel 'De "man van het beeld" aan het woord. Performativiteit in de beeldgedichten van Jan Vos (1610-1667)'. In deze presentatie stond de vraag centraal welke concrete rol Vos' gedichten naar aanleiding van historieschilderkunst gespeeld kunnen hebben in zijn patronagerelatie met Amsterdamse regenten. Veel van Vos' beeldgedichten naar aanleiding van historieschilderkunst werden geschreven voor regenten bij wie Vos ook thuis veel over de vloer kwam, als een soort huisdichter. Het vermoeden is dat het performatieve of theatrale karakter van zijn beeldgedichten wellicht veeleer daarmee in verband gebracht moet worden dan met de genreconventies of Vos' vermeende voorkeur voor visualiteit. Dit argument zal verder uitgewerkt worden in het proefschrift dat Nina Geerdink schrijft over de sociale verankering van Vos' dichterschap.

[illustratie: Rubens' Hero en Leander (ca. 1605), een van de schilderijen naar aanleiding waarvan Vos een gedicht schreef]

Jan van Hout en de rederijkers

Johan Koppenol zal op 11 december een lezing houden over Jan van Hout en de rederijkers op het symposium Hart voor Leiden: Jan van Hout (1542-1609).

De Vereniging Jan van Hout zal in december 2009 herdenken dat haar naamgever vierhonderd jaar geleden overleed. Op vrijdag 11december a.s. is daartoe een symposium georganiseerd in de Tuinzaal van Sociëteit De Burcht. Het programma staat hieronder, meer informatie vindt u hier.

Belangstellenden kunnen zich als deelnemer inschrijven door betaling van € 20,- op postgiro 133096 of bankrekening nr. 56.63.37.150 t.n.v. de Vereniging Jan van Hout onder vermelding ‘symposium’, naam en adres. U kunt zich ook per e-mail opgeven. Eerst na ontvangst van uw betaling wordt uw deelneming definitief en krijgt u de toegangskaarten thuisgezonden. Het aantal plaatsen is beperkt, die het eerst komt, het eerst maalt.

Programma
09.30 uur Ontvangst met koffie/thee
10.00 uur Welkomstwoord door voorzitter drs. W. Bleijie. Overdracht van het dagvoorzitterschap aan prof. dr. D.E.H. de Boer (Universiteit Groningen).
10.15 uur Dr. G.A.C. van der Lem (Universiteitsbibliotheek Leiden):
Jan van Hout, Willem van Oranje en de Opstand
10.45 uur Prof. dr. W. Otterspeer (Universiteit Leiden):
Het Leidse tertagram. Over Jan van Hout en de vier eerste universitaire instellingen
11.15 uur Koffiepauze
11.30 uur Prof. dr. R.C.J. van Maanen (Universiteit Leiden):
Jan van Hout als stadssecretaris
12.00 uur Discussie
12.30- 14.00 uur LUNCH
14.00 uur Boekpresentatie aan de gemeentesecretaris van Leiden, mr. drs. P.I.M. van den Wijngaart door auteur dr. K.J.S. Bostoen.
14.30 uur Em. prof. dr. C. Heesakkers (Universiteit van Amsterdam):
De vrienden van Jan van Hout op grond van Alba amicorum
15.00 uur Prof. dr. J.M. Koppenol (Vrije Universiteit Amsterdam):
Jan van Hout en de rederijkers
15.30 uur Theepauze
15.45 uur Drs. J.F. Dröge (Bureau voor Bouwhistorie Leiden):
Bouwen met Jan van Hout
16.15 uur Discussie
16.45 uur Borrel

125 jaargangen TNTL

Het Tijdschrift voor Nederlandse Taal en Letterkunde bestaat 125 jaar en dat wordt gevierd. Recent verscheen een speciaal themanummer over de neerlandistiek en de buitenwereld, In- en export, onder redactie van Nelleke Moser en Fred Weerman. In deze speciale aflevering van TNTL zijn artikelen opgenomen van Nelleke Moser ('Fair trade of smokkelwaar? De vroegmoderne Nederlandse manuscriptcultuur als exportproduct') en Johan Koppenol ('In vruchtbare aarde'). Klik hier voor de volledige inhoudsopgave.

Tijdens de feestelijke jubileumviering van TNTL is het woord aan de buitenwereld:
Op vrijdagmiddag 6 november zullen vier prominente sprekers van buiten de neerlandistiek reageren op het themanummer en hun visie geven op de relatie tussen de neerlandistiek en hun vakgebied. Na iedere lezing van twintig minuten is er tien minuten gelegenheid om van gedachten te wisselen. De middag wordt afgesloten met een receptie.

U wordt van harte uitgenodigd deze feestelijke bijeenkomst bij te wonen.
Tot en met 1 november 2009 kunt u zich aanmelden door middel van een email naar de redactiesecretaris van TNTL, Ton van Kalmthout (ton.van.kalmthout@huygensinstituut.knaw.nl).

Locatie: Leiden, Poortgebouw-Zuid, ontvangstruimte 1e etage
(Rijnsburgerweg 10, vlak achter Leiden CS)
Datum en tijd: vrijdag 6 november 2009, 14.00-18.00

Programma
Dagvoorzitter: Olf Praamstra (bijzonder hoogleraar Nederlandse literatuur in contact met andere culturen, Universiteit Leiden)

14.00: Welkomstwoord
14.05-14.15: impressie van 125 jaargangen TNTL
14.15- 14.35: Pieter Muysken (hoogleraar Algemene Taalwetenschap, Universiteit Leiden)
14.45- 15.05: Maarten Prak (hoogleraar Sociale en Economische Geschiedenis, Universiteit Utrecht)
15.15- 15.45: theepauze
15.45-16.05: Tony Visser (hoogleraar Duitse Taal- en Letterkunde, Universiteit Leiden)
16.15-16.35: Joep Leerssen (hoogleraar Moderne Europese Letteren, Universiteit van Amsterdam)
16.45-18.00: receptie

Van Johan de Witt naar Willem III

Op het jaarlijkse congres van het Early Modern Research Centre van de Engelse University of Reading zal Nina Geerdink woensdag 8 juli aanstaande een presentatie geven getiteld 'Power and Poetry: the interaction of political and literary authorities in the Dutch Republic, 1672-1702'. Het interdisciplinaire congres draagt de titel 'Authority and authorities'. In Nina's presentatie staan de politieke gedichten van Katharina Lescailje centraal. Lescailje schreef in 1672 haar eerste politieke gedichten. Zij ondersteunde met die gedichten de gebroeders De Witt en hun republikeinse 'ware vrijheid'. In latere gedichten lijkt ze echter helemaal 'om' te zijn, net als veel andere dichters overigens, en schrijft ze gedichten die Willem III en zijn vrouw prijzen. In deze lezing wordt onderzocht hoe die ideologische draai verantwoord wordt. Lescailjes eigen autoriteit, bij collegadichters en het publiek dat haar gedichten af moest nemen, hing sterk samen met de manier waarop zij de autoriteit van de machtigste figuren van de Republiek representeert.

Pen, penseel, pers en podium (2)

Het programma van het congres dat Nelleke Moser organiseert namens de Werkgroep Zeventiende Eeuw is bekend.

Pen, penseel, pers en podium. De medialiteit van cultuur en wetenschap in de zeventiende eeuw vindt plaats op zaterdag 29 augustus 2009 aan de Universiteit Utrecht (Senaatszaal Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht)

Aandacht voor het medium waarin teksten en beelden worden overgedragen en gerecipieerd is de afgelopen decennia sterk toegenomen, mede onder invloed van het betoog van Don McKenzie over de relatie tussen de materiële verschijningsvorm van een tekst en de aan die tekst toegekende betekenis. Deze invalshoek is niet alleen van toepassing op handgeschreven en gedrukte teksten, maar ook op bronnen uit de beeldende kunst, de podiumkunsten, geschiedschrijving en wetenschap. Het kan gaan om de wisselwerking tussen handschrift en druk, tussen het geschilderde beeld en de grafische reproductie, tussen notenschrift en verklanking, tussen toneeltekst en opvoering en tussen ontdekking en wetenschappelijke verhandeling. Het congres concentreert zich op twee aandachtspunten: 1.Het spanningsveld tussen de schepping, het idee enerzijds en de uitvoering en verspreiding daarvan als tastbaar artefact anderzijds. 2. Het spanningsveld tussen de handmatige en de mechanische (re-) productie van teksten en/of beelden.

Programma
9.30 ontvangst met koffie en inschrijving

10.00 Sessie 1: Onderwijs en wetenschap
10.00: Frans Blom (Universiteit van Amsterdam), ‘De Renaissance van de Levant: Toeristische en wetenschappelijke belangstelling voor de Egeïsche Zee’
10.20: Jenneke Krüger (Universiteit Utrecht/ Stichting Leerplanontwikkeling), ‘De relatie tussen illustratie en tekst in een vroeg zeventiende-eeuws wiskundehandschrift’
10.40: Wiebe Bergsma (Fryske Akademy), ‘Vormen van communicatie in het dagboek van Bernardus Furmerius (1603-1615)’
11.00: discussie

11.10 – 11.40: koffie (zaal 1636)

11.40 Sessie 2: Wiskunde
11.40: Tim Nicolaije (Universiteit Twente), ‘Instructies over het gebruik van instrumenten in zeevaartkundige handboeken’
12.00: Arjen Dijkstra (Universiteit Twente), ‘Het meten van de hemel. De omzwervingen van een vroeg zeventiende-eeuws sextant’
12.20: Fokko Jan Dijksterhuis (Universiteit Twente), ‘Het werk aan kegelsneden van Frans van Schooten de Jongere’
12.40: discussie

12.50-14.00: lunch (zaal 1636)

14.00 Sessie 3: Letterkunde
14.00: Ad Leerintveld (Koninklijke Bibliotheek Den Haag), ‘Gezongen, geschreven en gedrukt. Twee vroegzeventiende-eeuwse liedboeken uit de Koninklijke Bibliotheek’
14.20: Feike Dietz (Universiteit Utrecht), ‘Gezien, gelezen, herschreven. Bewerkingsprocessen in zeventiende-eeuwse religieuze woord-beeld-handschriften als sporen van leesinterpretaties’
14.40: Chris Joby (University of Durham, UK), ‘What’s in a date? What do the dates on Constantijn Huygens’ poems tell us about the author and his work?’
15.00: discussie

15.10-15.40: thee (zaal 1636)

15.40 Sessie 4: Beeldende kunst
15.40: Huigen Leeflang (Rijksmuseum Amsterdam - Rijksprentenkabinet), ‘De gesneden lijn. Houtsneden en de reproductie van tekenkunst’
16.00: Inge Broekman (Universiteit van Amsterdam), ‘Over interesse, invloed en intenties: speculeren over Constantijn Huygens’ aandeel in het artistieke beleid van Frederik Hendrik en Amalia van Solms (1625-1647)’
16.20: Peter Carpreau (Museum Leuven), ‘Roem en geld. De invloed van de mediatisering op de veilingprijzen van zeventiende-eeuwse schilderijen uit de Nederlanden’
16.30: discussie

16.50: afsluiting17.00: ledenvergadering (senaatszaal) en borrel (zaal 1636)

Inschrijven voor het congres kan tot en met 10 augustus 2009 door middel van een email naar Nelleke Moser (ph.moser@let.vu.nl). Tegelijkertijd met de inschrijving dient u 25 euro (studenten 15 euro) over te maken op giro 4739223 van Werkgroep Zeventiende Eeuw o.v.v. ‘Congres 2009’.
Congrescommissie: Nelleke Moser (ph.moser@let.vu.nl) Jeroen Salman (j.salman@uu.nl)